Dont a ra Gwinevez eus « gwig » (kreiz ur barrez) hag eus ar ger « nevez ». Talvezout a ra Lokrist kement ha « lec'h gouestlet d'ar C'hrist ».
Meneget e oa bet an anv Plounevez (ploe neguez) evit ar wech kentañ war ur roll telloù eus arc'heskopti Teurgn e 1330.
N'eo ket d'ar mare-se e oa bet diazezet evit kello-se, rak annezet eo douar Gwinevez abaoe mare an neolitik da nebeutañ. Gwelet a reer ez eus bet tud eno :
- adalek 3500 vloaz a-raok hon oadvezh, er C'hernig hag e Bretouare, gant taolioù-maen pe alezioù toet, anezho aspadennoù eus bezioù kozh-kozh, pe gant peulvanoù er Waremm, Landegiac'h, Lokrist hag e Tournuz ;
- war-dro 1500 vloaz a-raok J.K, gant kavioù-bez dindandouar pe krugelloù, e Reskourel, Kerougant, ar Gergozh, Kerandevez, hag er Gorilhac'h gant begoù saezhoù e kailhastr ;
- war-dro 500-400 vloaz a-raok J.K gant ur maen-sav eizhtuek hag ur jarl-ludu bet dizoloet e Penn ar Groaz Frede ;
- e mare ar Romaned, gant an traezoù arem diseurt bet kavet e Brengoel, Penn ar Groaz Frede, er Gorilhac'h, ha neuze podoù ha teol e Kervorvan, e Rumeur, ha pezhioù moneiz gant ar bloaziadoù 260-274 dizouaret e Reskourel.
Evit ober anv eus amzer dremenet ar gumun en ur mare tostoc'h dimp, e ranker implijout an anvioù-lec'h, ha re kêriadennoù zo, dreist-holl, a c'hall bezañ kozh-kozh, koshoc'h eget an 11vet kantved zoken. Da skouer :
- Brec'hichen, Brec'hounig, pe Bretouare ma kaver ar ger henvrezhonek Bren (run).
- Ar Gorilhac'h : al lec'h ma c'hoarier.
- Kamfroud : gwazh-dour gamm.
- E Luzunen, e kaver an elfenn Luz, anezhi un adstumm eus « lez », al lec'h ma oa penn sivil ar barrez o chom.
- Pleskivit : bodad gwez-skav, a zo kozh ivez. Meneget e vefe kêriadenn Pleskivit (Plebesidui) e 1207 en un donezonadur deogoù, fav, piz ha lin, graet gant ar beskont Gwioñvarc'h Leon.
